Elit teorisi, siyasetin toplumda küçük bir seçkinler grubunun kontrolü ve belirleyiciliği altında olduğunu savunan güçlü bir sosyolojik yaklaşımdır. Bu teoriye göre, her toplumda az sayıda elit, siyasi kararların büyük bir kısmını şekillendirir ve bu durum değiştirilemez ya da oldukça zordur. Elitler, üstün yetenekleri, doğal üstünlükleri ve başarılarıyla öne çıkar ve toplumun değişmeyen niteliğini belirlerler. Elit teorisyenleri, Vilfredo Pareto, Robert Michels ve Gaetano Mosca gibi isimler tarafından geliştirilmiş olup, bu teoride toplumların sürekli olarak elitlerin dolaşımıyla yenilendiği ve güçlerin el değiştirdiği bir döngü öngörülür. Bu döngüde, elitler kurnazlık ve güç kullanma yetenekleriyle öne çıkar ve bu durum, toplumsal değişim ve hareketliliğin temel motoru olarak görülür. Teori, demokrasi ve genel oy uygulamalarına bazı şüphelerle yaklaşır; çünkü toplumlar arasında elitlerin kaçınılmaz ve değişmez bir olgu olduğunu, kitlelerin yönetiminde doğrudan söz sahibi olamadıklarını öne sürer. Aynı zamanda, elitlerin örgütlenme ve karar alma süreçleri, çoğu zaman kapalı ve elitist bir yapıya sahip olabilir, bu da demokratik ilkelerle çelişebilir. Tarihsel olarak, elitlerin dolaşımı ve güçlerin el değiştirmesi toplumların gelişimi için faydalı kabul edilir; çünkü en yetenekli bireylerin yükselmesini sağlar ve toplumsal dengeyi korur. Ayrıca, şiddetin ve güç kullanımının da toplumsal düzenin bir parçası olduğu, bazen kaçınılmaz olduğu vurgulanır. Modern yaklaşımlarda, Schumpeter gibi düşünürler, demokrasi yerine, siyasetin bir rekabet ortamı ve elitlerin mesleği olarak görülmesini savunur. Raymond Aron ise, siyasetin ekonomik yapıdan bağımsız, kendi dinamiğiyle hareket eden ve toplumsal değişimde bağımsız bir rol oynayan olgu olduğunu ileri sürer. Türkiye örneğinde, siyasal kararların çoğu zaman ekonomik değil, siyasi elitlerin tercih ve çıkarlarına göre şekillendiği gözlemlenir. Sonuç olarak, elit teorisi, siyasetin ve toplumların belirleyiciliğinde elitlerin rolünü öne çıkaran, güç ve iktidar dinamiklerini anlamada önemli bir çerçeve sunar. Bu teori, demokratik ilkelerle çelişiyor gibi görünse de, gerçek toplumsal ve siyasi yapıları anlamada önemli bir araçtır.